GDPR – An Ceart chun a bheith ar an eolas

Tá gá le trédhearcacht maidir le bailiú agus úsáid sonraí chun go mbeadh saoránaigh an AE in ann a gceart go dtí cosaint sonraí pearsanta a fheidhmiú. Mar sin, tugann an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (GDPR) ceart do dhaoine a bheith eolach faoin mbailiú agus úsáid a sonraí pearsanta, rud a chruthaíonn éagsúlacht d’oibleagáidí faisnéise ag an rialtóir.
Déantar idirdhealú sa dlí idir dhá chás: Ar thaobh amháin, má fhaightear sonraí pearsanta go díreach ón ábhar sonraí (Airteagal 13 den GDPR) agus, ar an taobh eile, mura bhfuil sé sin amhlaidh (Airteagal 14 den GDPR).

I gcás go ndéantar sonraí a fháil go díreach, ní mór an duine a chur ar an eolas láithreach, is é sin ag an am a bhaintear na sonraí amach. Maidir le hábhar, cuimsíonn oibleagáid an rialaitheora chun eolas a chur ar fáil a chéannacht, sonraí teagmhála an Oifigeach Cosanta Sonraí (má tá sé ar fáil), na cuspóirí próiseála agus an bunús dlíthiúil, aon leasanna dlisteanacha a shaothrú, na faighteoirí nuair a chuirtear sonraí pearsanta ar aghaidh, agus aon rún chun sonraí pearsanta a aistriú chuig tíortha eile. Ina theannta sin, cuimsíonn an ceart chun a bheith ar an eolas freisin faisnéis faoin tréimhse stórála, cearta an ábhair sonraí, an cumas chun cead a tharraingt siar, an ceart chun gearán a dhéanamh leis na húdaráis agus an bhfuil soláthar sonraí pearsanta riachtanach ó thaobh dleathach nó conarthach de. Ina theannta sin, ní mór don ábhar sonraí a chur ar an eolas faoi aon ghníomhaíochtaí cinnteoireachta uathoibrithe, próifíliú san áireamh. Ní gá na sonraí seo a chur ar fáil ach má tá an t-ábhar sonraí ar an eolas cheana féin faoin bhfaisnéis thuas.

Mura gcuirtear sonraí pearsanta ar fáil ón ábhar sonraí, ní mór an fhaisnéis a chur ar fáil dó nó di laistigh de thréimhse réasúnta ama, ach ar a dhéanaí tar éis míosa. I gcásanna ina n-úsáidtear an fhaisnéis a bhaileadh chun teagmháil dhíreach a dhéanamh leis an ábhar sonraí, tá sé de cheart ag an ábhar sonraí a bheith ar an eolas láithreach nuair a dhéantar teagmháil leis. Maidir le hábhar, ní mór don rialaitheoir an fhaisnéis shonrach chéanna a chur ar fáil agus amhail is dá mba ón ábhar sonraí féin a bheadh na sonraí pearsanta faighte. Is é an t-aon eisceacht ná an fhaisnéis maidir le haon oibleagáidí chun na sonraí pearsanta a sholáthar, mar nach bhfuil na cumhachtaí cinnteoireachta ag an rialaitheoir sa chás seo. Ina theannta sin, tá sé de chumhacht ag an rialaitheoir a chur in iúl as cén fhoinse a tháinig na sonraí pearsanta, agus an raibh siad ar fáil go poiblí. Tá sé de cheart ag an ábhar sonraí a bheith ar an eolas i bhfoirm cruinn, trédhearcach, intuigthe agus atá éasca le fáil. Is féidir an t-oibleagáid chun faisnéise a chur i gcrích i bhfoirm scríofa nó leictreonach. Tá sé ráite go sainráite gur féidir ‘siombailí íomhánna caighdeánaithe’ mar a thugtar orthu a úsáid freisin chun forbhreathnú bríoch ar an bpróiseáil atá i gceist a chur in iúl i bhfoirm atá intuigthe, shoiléir agus shothuigthe.

I gcás nach mbaítear na sonraí pearsanta ón ábhar sonraí, i gcásanna eisceachtúla níl aon oibleagáid chun eolas a chur ar fáil. Baineann sé seo má tá tabhairt an eolais dodhéanta nó míréasúnta costasach, má éilíonn an dlí go mbaítear nó/nó go dtarchuirtear é, nó má chaithfidh na sonraí fanacht faoi cheilt mar gheall ar rúndacht ghairmiúil nó oibleagáidí rúndachta reachtúla eile.